Kunst en geneeskunst hebben een lange relatie met elkaar. Veel ziekenhuizen zijn schatkamers van kunst.

Oudheid en Middeleeuwen

In de klassieke oudheid moesten ruime en mooi ingerichte hallen, de Asklepieia, de genezing van de patiënten bevorderen. In de dertiende eeuw werd die gedachte in Italië weer actueel en werden nieuwe, rijkelijk gedecoreerde hospitalen gebouwd. Het beroemde hospitaal Spedale di Santa Maria della Scala in Siena, met fresco’s van Lorenzo Vecchietta en Domenico dei Bartolo, is daar een voorbeeld van.

Opdrachtgevers

Ziekenhuizen werden, net als kerken en vorstenhoven, belangrijke opdrachtgevers voor kunstenaars. Dit is nog steeds zo. Veel ziekenhuizen, zoals het AMC in Amsterdam, hebben blijvend groeiende, hedendaagse kunstcollecties. Zij geven opdrachten aan kunstenaars en architecten voor kunst en voor projecten die leefbaarheid en de beleving van het ziekenhuis vergroten.

Engagement

Kunst is in onze tijd meer dan het schilderij aan de wand. Er zijn talloze andere vormen bij gekomen, van fotografie en film tot performance en theater. Ook kan kunst zich in een andere vorm dan als object manifesteren. Kunstenaars denken op micro en macro niveau mee in maatschappelijke processen of technische vernieuwingen, dragen alternatieve ideeën aan voor sociale vraagstukken en engageren zich met de gezondheidszorg.

Verbintenis

Het kunstwerk is onderdeel van een groter proces geworden. Soms is het zichtbaar als een bijdrage aan dat grotere geheel, soms is het onzichtbaar als brandstof voor die grotere bewegingen. Kunst in de gezondheidszorg is soms duidelijk zichtbaar als een werk aan de wand of nauwelijks als zodanig kenbaar in de vorm van een ingreep in de sociale ruimte die het leven wil verbeteren of veraangenamen.

The healing presence of art

De Engelse historicus Richard Cork besluit de inleiding van zijn boek ‘The Healing Presence of Art. A History of Western Art in Hospitals’ met de woorden: “Across the world, there is an ever-increasing awareness that art can do an immense amount to humanise our hospitals, alleviate their clinical harshness and leave a profound lasting impression on patients, staff and visitors. Hospitals can undoubtedly do more to look after the whole person, not just the patient’s bodily ailment. Many critical moments in our lives occur there, from birth through to death, and they deserve to take place in surroundings that honour their true significance.”

Meer over kunst in de zorg

De afgelopen jaren is in Nederland de belangstelling voor kunst in de zorg enorm toegenomen. Er zijn steeds meer projecten waarin wordt stil gestaan bij de heilzame werking van kunst op patiënten. Sommige projecten komen vanuit bevlogen kunstenaars, anderen zijn een initiatief van zorginstellingen. Een mooi voorbeeld van het stimuleren van kunst in de zorg vanuit de Nederlandse overheid vind je in het magazine uit september 2017:  2017_09_Magazine_kunst_doet_leven.

Elisabeth van Thüringenprijs

Vanuit deze achtergrond wil de Stichting Elisabeth van Thüringenfonds een bijdrage leveren aan de verbintenis van kunst en geneeskunde. De stichting geeft hier uitvoering aan door een prijs voor een nieuw en bijzonder kunstproject. Een prijs is een goed middel om de relatie tussen kunst en gezondheidszorg voor het voetlicht te brengen. Het belicht het belang van die relatie, brengt de best practices onder de aandacht van een groot publiek en bevordert het opdrachtgeverschap.

Pagina bijgewerkt op 29 januari 2018